Gesprekstechniek
Met LSD geef je de ander eerst ruimte om te vertellen, voordat je reageert of naar een oplossing gaat. Je luistert, vat de kern in je eigen woorden samen en vraagt daarna verder vanuit oprechte nieuwsgierigheid.
Zo pas je het toeHet model
Wij gebruiken LSD als Nederlandse ezelsbrug voor drie bekende gespreksvaardigheden: Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. We luisteren actief, gebruiken een samenvatting als begripstoets en stellen daarna passende vragen. We kennen het acroniem niet toe aan één unieke bedenker. De luisterhouding sluit aan bij de bredere cliëntgerichte benadering van Carl Rogers, zonder dat hij daarmee de bedenker van LSD is.
Hoe het werkt
Luisteren is meer dan woorden horen. Richt je aandacht op wat iemand zegt, laat diegene uitspreken en merk ook toon, stiltes en non-verbale signalen op. Leg je eigen tegenargument of oplossing even naast je neer. Knikken, oogcontact en een korte uitnodiging als ‘vertel eens’ kunnen laten merken dat je aanwezig bent, zolang het natuurlijk blijft.
Een samenvatting is kort, selectief en in je eigen woorden. Benoem de kern en, als dat relevant is, het gevoel dat je meent te horen. Sluit vragend af: ‘Als ik je goed begrijp, loopt de planning vast doordat er te laat wordt afgestemd. Klopt dat?’ De ander kan bevestigen, aanvullen of corrigeren. Zo is samenvatten geen herhaling, maar een controle op begrip.
Stel na de samenvatting een vraag die aansluit op het antwoord. Open vragen geven ruimte, bijvoorbeeld: ‘Wat maakt dit voor jou het lastigst?’ Gebruik een gesloten vraag wanneer je een concreet punt wilt bevestigen. Doorvragen is geen verhoor: één heldere vraag, tijd om te antwoorden en dan pas de volgende stap.
Begin niet met een oplossing en wissel de letters niet om. Zonder luisteren kan je samenvatting te snel kleuren door je eigen aannames. Zonder samenvatting weet je minder goed waarover je doorvraagt. Houd daarom de route aan: Luisteren, Samenvatten, Doorvragen. Daarna kun je pas samen opties of afspraken onderzoeken.
Herkenbaar in de praktijk
Fictief illustratief MKB-praktijkvoorbeeld: In een installatiebedrijf zegt medewerker Noor in een werkoverleg dat spoedklussen steeds de dagplanning verstoren. Haar leidinggevende wil bijna meteen een nieuw rooster voorstellen, maar kiest eerst voor LSD. Hij laat Noor uitspreken en vraagt niet tussendoor waarom zij dit niet eerder heeft gemeld.
Daarna zegt hij: ‘Je ervaart niet alleen meer drukte, maar vooral dat je pas laat hoort welke klus voorrang krijgt. Daardoor kun je klanten geen duidelijke verwachting geven. Klopt dat?’ Noor vult aan dat de werkvoorbereiding de wijzigingen soms via verschillende kanalen deelt. De leidinggevende vraagt: ‘Op welk moment zou één vast bericht het meeste verschil maken?’ Pas na haar antwoord bespreken zij een praktische afspraak voor de volgende week.
Bewust toepassen
Te snel invullen wat de ander bedoelt. Een samenvatting met een verborgen oordeel, zoals ‘Dus je bent weer ontevreden’, nodigt niet uit tot correctie. Houd je formulering neutraal en toets of zij klopt.
Van doorvragen een reeks vragen maken. Als je meerdere vragen achter elkaar stelt, kiest de ander vaak één deel of klapt diegene dicht. Stel één vraag en laat een stilte vallen.
De volgorde verwarren. Eerst doorvragen en daarna pas samenvatten kan het gesprek versnipperen. Luister eerst naar het hele punt, controleer je begrip en ga dan dieper in.
Van uitleg naar actie
Praktische vragen
LSD staat voor Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. Het is een geheugensteun om aandachtig te luisteren, begrip te controleren en daarna verder te verkennen.
Nee. Bij samenvatten geef je de relevante kern in je eigen woorden terug. Je vraagt vervolgens of jouw weergave klopt, zodat de ander kan aanvullen of corrigeren.
Een open vraag die aansluit op wat net is bevestigd, zoals: ‘Kun je een voorbeeld geven?’ of ‘Wat maakt dat belangrijk voor jou?’ Kies een gesloten vraag alleen als je een concreet detail wilt controleren.
Wij kennen geen verifieerbare primaire bron die één bedenker van het LSD-acroniem aanwijst. De geraadpleegde Nederlandse onderwijs- en kennisbronnen beschrijven de methode, maar noemen geen onderbouwde unieke bedenker.
In een gratis kennismakingsgesprek van 30 minuten bespreken we wat er in jullie team speelt en welke training of begeleiding daarbij past.
