Open spreken en samen leren
Psychologische veiligheid betekent dat je in je team ruimte ervaart om een vraag te stellen, een zorg te delen, een fout te benoemen of een afwijkend idee in te brengen. Wij van SRF zien het als een teamklimaat dat openheid mogelijk maakt, juist wanneer het gesprek spannend kan zijn.
Zo pas je het toeHet model
Wij gebruiken psychologische veiligheid als teambegrip: de gedeelde overtuiging dat het team veilig is voor interpersoonlijke risico’s. Edgar H. Schein en Warren G. Bennis gebruikten de bredere term al in 1965. Amy C. Edmondson gaf er in de jaren negentig een scherp teambegrip aan en beschreef dit in 1999. Daarmee maken we het onderscheidende teamniveau en de relatie met leer- en werkgedrag expliciet.
Hoe het werkt
Hardop zeggen dat je iets niet weet of dat je een fout hebt gemaakt, kan ongemakkelijk zijn. In een psychologisch veilig team is de verwachte reactie niet vernedering of afwijzing, waardoor je dit soort informatie eerder op tafel legt.
Het begrip gaat over het team, niet over een vast persoonlijkheidskenmerk. Teamleden merken in kleine reacties op vragen, twijfel en slecht nieuws of open spreken welkom is. Zo ontstaat een gezamenlijke verwachting over wat er gebeurt wanneer iemand zijn stem laat horen.
Vragen stellen, om hulp vragen en een misser onderzoeken zijn leerhandelingen. Ze geven het team informatie die anders verborgen kan blijven. De bedoeling is niet dat fouten onbelangrijk zijn, maar dat je ze tijdig bespreekt om het werk te verbeteren.
Leidinggevenden en collega’s geven het voorbeeld door onzekerheid te erkennen, gericht naar andere perspectieven te vragen en rustig te reageren op een afwijkende mening. Een open vraag helpt pas echt als het antwoord daarna aandachtig wordt onderzocht.
Herkenbaar in de praktijk
Fictief illustratief MKB-praktijkvoorbeeld: bij een klein metaalbedrijf merkt planner Mila dat monteurs tijdens het weekoverleg nauwelijks iets zeggen over onhaalbare planningen. Na afloop hoort zij wel dat onderdelen vaak later binnenkomen dan op de planning staat. Een monteur vreest dat hij als negatief wordt gezien als hij dit vooraf benoemt.
Mila opent het volgende overleg met wat nog onzeker is en vraagt iedereen om één risico voor de komende week te noemen. Wanneer een monteur een knelpunt noemt, vraagt zij door naar de oorzaak en bedankt hem voor de waarschuwing. Het team noteert de afhankelijkheid, spreekt af wie contact opneemt met de leverancier en kijkt een week later terug op wat de melding opleverde.
Bewust toepassen
Verwar psychologische veiligheid niet met altijd prettig of conflictvrij samenwerken. Een lastig verschil van inzicht kan juist nodig zijn, zolang je elkaar respectvol behandelt.
Maak er geen vrijbrief van om zonder voorbereiding of zonder eigenaarschap te handelen. Aanspreken op afspraken en kwaliteit past erbij, wanneer het gesprek gericht is op feiten, herstel en leren.
Vraag niet alleen om input als de beslissing al vaststaat. Leg uit waar invloed mogelijk is en wat je met een signaal doet, ook als je niet elk voorstel overneemt.
Van uitleg naar actie
Praktische vragen
Psychologische veiligheid is de gedeelde overtuiging in een team dat het veilig is om interpersoonlijke risico’s te nemen. Je kunt dus bijvoorbeeld een vraag stellen, hulp vragen, een fout benoemen of een andere mening geven zonder bang te hoeven zijn voor vernedering of afwijzing.
De term werd in organisatieverandering al gebruikt door Edgar H. Schein en Warren G. Bennis in 1965. Amy C. Edmondson ontwikkelde en onderzocht vervolgens het specifieke begrip teampsychologische veiligheid in de jaren negentig en publiceerde de bekende definitie in 1999.
Nee. Je kunt elkaar duidelijk aanspreken op werk, afspraken en kwaliteit. Het verschil zit in de manier waarop: met respect, nieuwsgierigheid naar de feiten en ruimte om van een fout of verschil van inzicht te leren.
Kies een concrete werksituatie en vraag wat mensen nodig hebben om risico’s, vragen of fouten eerder te delen. Luister zonder meteen te verdedigen, vat samen wat je hoort en maak zichtbaar welke actie je naar aanleiding van het gesprek neemt.
In een gratis kennismakingsgesprek van 30 minuten bespreken we wat er in jullie team speelt en welke training of begeleiding daarbij past.
